เครื่องคำนวณต้นทุนอาหารต่อมื้อ ออนไลน์ ฟรี
คำนวณต้นทุนวัตถุดิบต่อจาน ต้นทุนรวมต่อมื้อ และกำไรขั้นต้น (Gross Profit) เหมาะสำหรับร้านอาหาร แม่ค้า หรือคนทำอาหารขายที่ต้องการตั้งราคาให้แม่นยำ
🧮 คำนวณต้นทุนอาหารต่อมื้อ
รายการวัตถุดิบ — ใส่ราคาและปริมาณที่ซื้อมา แล้วระบุปริมาณที่ใช้จริง
| วัตถุดิบ | ราคาที่ซื้อ (฿) | ปริมาณที่ซื้อ | ปริมาณที่ใช้ | หน่วย | ต้นทุน (฿) | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| รวมต้นทุนวัตถุดิบ | 0.00 | |||||
สูตรคำนวณต้นทุนอาหาร
ต้นทุนต่อจานคำนวณจากสัดส่วนของวัตถุดิบที่ใช้จริง บวกค่าแรงและค่าดำเนินการ แล้วนำไปเทียบกับราคาขายเพื่อหา Food Cost % ซึ่งเป็น KPI หลักของธุรกิจอาหาร
ต้นทุนรวมต่อจาน = ผลรวมวัตถุดิบทั้งหมด + ค่าแรง/ค่าดำเนินการ
Food Cost % = (ต้นทุนรวม ÷ ราคาขาย) × 100
กำไรขั้นต้น = ราคาขาย − ต้นทุนรวม
| ตัวชี้วัด | สูตร | ตัวอย่าง (ข้าวผัดกุ้ง ราคาขาย 80 ฿) |
|---|---|---|
| ต้นทุนวัตถุดิบต่อจาน | ผลรวม (ราคาซื้อ × ใช้/ซื้อ) | กุ้ง 5 ฿ + ข้าว 2 ฿ + ไข่ 2 ฿ + น้ำมัน 1 ฿ = 10 ฿ |
| Food Cost % | (ต้นทุน ÷ ราคาขาย) × 100 | (28 ÷ 80) × 100 = 35% |
| ราคาขายแนะนำ | ต้นทุน ÷ Food Cost % เป้าหมาย | 28 ÷ 0.30 = 93.3 ฿ |
| กำไรขั้นต้น | ราคาขาย − ต้นทุนรวม | 80 − 28 = 52 ฿ |
Food Cost % มาตรฐานอุตสาหกรรม
Food Cost % คือสัดส่วนต้นทุนวัตถุดิบต่อราคาขาย เป็นตัวชี้วัดสำคัญที่ร้านอาหารทุกขนาดต้องติดตาม
| Food Cost % | ระดับ | ประเภทร้านที่เหมาะ |
|---|---|---|
| < 25% | ดีมาก | ร้านเครื่องดื่ม คาเฟ่ ขนม ต้นทุนวัตถุดิบต่ำ |
| 25–30% | ดี | ร้านอาหารทั่วไป อาหารตามสั่ง เป้าหมายของส่วนใหญ่ |
| 30–35% | พอรับได้ | อาหารทะเล เนื้อสัตว์คุณภาพสูง ควรควบคุมต้นทุนอื่น |
| 35–40% | ควรระวัง | ต้นทุนสูง ควรปรับสูตรหรือขึ้นราคา |
| > 40% | อันตราย | ขาดทุนหรือเกือบขาดทุน ต้องทบทวนด่วน |
เคล็ดลับลดต้นทุนอาหารโดยไม่ลดคุณภาพ
ผักผลไม้ตามฤดูกาลราคาถูกกว่า 30–50% และสดกว่า ควรปรับเมนูตามวัตถุดิบที่มี
2. ลด Food Waste ให้เหลือน้อยที่สุด
วัตถุดิบที่เหลือทิ้งคือต้นทุนที่ขายไม่ได้ ควรวางแผนเมนูที่ใช้วัตถุดิบร่วมกัน เช่น ก้านผักใช้ทำน้ำซุป เปลือกผักใช้ต้มน้ำหมัก
3. ชั่งน้ำหนักวัตถุดิบทุกครั้ง
การใส่วัตถุดิบแบบ “ดูไป” ทำให้ต้นทุนต่อจานไม่คงที่ และกำไรขึ้นลงโดยไม่รู้ตัว
4. เปรียบเทียบราคาซัพพลายเออร์
วัตถุดิบชนิดเดียวกันอาจราคาต่างกัน 10–20% ขึ้นอยู่กับแหล่งซื้อ ควรเทียบอย่างน้อย 2–3 เจ้า
5. คำนวณ Yield % ของวัตถุดิบ
เนื้อสัตว์หลังหั่นแต่งเหลือประมาณ 70–85% ผักหลังตัดแต่งเหลือ 60–80% ควรนำ Yield % มาคิดในต้นทุนจริงด้วย
ตัวอย่างการคำนวณต้นทุนจริง
ข้าวผัดกุ้ง 1 จาน — ราคาขาย 80 บาท
| วัตถุดิบ | ราคาที่ซื้อ | ใช้/ซื้อ | ต้นทุน |
|---|---|---|---|
| กุ้งขาว | 180 ฿/กก. | 100g / 1000g | 18.00 ฿ |
| ข้าวสวย | 20 ฿/กก. | 200g / 1000g | 4.00 ฿ |
| ไข่ไก่ | 4 ฿/ฟอง | 1 / 1 | 4.00 ฿ |
| น้ำมันพืช | 60 ฿/ลิตร | 20ml / 1000ml | 1.20 ฿ |
| ซีอิ๊ว+เครื่องปรุง | — | — | 1.50 ฿ |
| ต้นหอม+ผัก | — | — | 0.50 ฿ |
| รวมต้นทุนวัตถุดิบ | 29.20 ฿ | ||
| Food Cost % | 36.5% | ||
| กำไรขั้นต้นต่อจาน | 50.80 ฿ | ||
คำถามที่พบบ่อย
Food Cost % ที่ดีควรอยู่ที่เท่าไหร่?
โดยทั่วไปอยู่ที่ 25–35% ร้านอาหารทั่วไปเน้น 28–32% ร้านอาหารทะเลหรือเนื้อสัตว์คุณภาพสูงอาจยอมรับได้ถึง 38% แต่ต้องควบคุมต้นทุนแรงงานและค่าใช้จ่ายอื่นให้ต่ำลง
ต้นทุนค่าแรงควรใส่ไหม?
ควรใส่ถ้าต้องการดูกำไรขั้นต้นที่แม่นยำขึ้น ร้านอาหารมักแยกคิด Food Cost และ Labor Cost ออกจากกัน โดย Labor Cost ปกติอยู่ที่ 25–35% ของรายได้ รวมสองตัวนี้กับค่าเช่าแล้วควรไม่เกิน 70–75% ของรายได้
Yield % คืออะไร ต้องคิดไหม?
Yield % คือสัดส่วนที่ใช้ได้จริงหลังแต่งตัดวัตถุดิบ เช่น กุ้ง 1 กก. หลังแกะเปลือกเหลือประมาณ 600–700 กรัม (Yield 60–70%) ควรนำมาคิดเพื่อให้ต้นทุนแม่นยำ โดยคำนวณจากน้ำหนักก่อนแต่ง
ควรตั้งราคาขายยังไงจาก Food Cost?
ใช้สูตร: ราคาขาย = ต้นทุนวัตถุดิบ ÷ Food Cost % เป้าหมาย เช่น ต้นทุน 28 ฿ เป้าหมาย 30% → ราคาขาย = 28 ÷ 0.30 = 93 ฿ แต่ควรดูราคาตลาดและคู่แข่งประกอบด้วย
ต้นทุนค่าแก๊ส ไฟ น้ำ ต้องคิดไหม?
ต้นทุนเหล่านี้คือ Overhead Cost ควรคิดรวมด้วยถ้าต้องการเห็นต้นทุนจริง โดยทั่วไปคิดเป็น 5–10% ของต้นทุนรวม หรือแบ่งจากค่าใช้จ่ายต่อเดือนหารด้วยจำนวนจานที่ขาย
ใช้คำนวณหลายเมนูพร้อมกันได้ไหม?
เครื่องมือนี้คำนวณได้ทีละเมนู แนะนำบันทึกผลลัพธ์แต่ละเมนูไว้ใน spreadsheet เพื่อเปรียบเทียบ Food Cost % และเลือกเมนูที่ทำกำไรดีที่สุด
⚠️ ผลลัพธ์เป็นการประมาณการจากข้อมูลที่กรอก ราคาวัตถุดิบจริงอาจแตกต่างตามฤดูกาลและแหล่งซื้อ ควรอัปเดตราคาวัตถุดิบอย่างสม่ำเสมอเพื่อความแม่นยำ